Thu lar deuhte

Recent Comments

Kan Chanchin

My Photo
Tuivar Khua
hi kum 1917 khan Pu Suakdaia hova an lo sah a ni a: Tahan leh a chhehvelah chuan khaw ding hmasa ber pawl ni vein, Krismas hman hmasak berna khua a ni thung. A khaw thleng chu duhawm fahran lo mah se, a chhunga chen a nuam hle a, lungrualna tlanga kan leng za hi a nawmna chu a ni. (Thang leh tharten a nawmzia hi ha hipin an la sawi bang thei lo.)
View my complete profile

IQ atangin EQ lamah

Posted by Tuivar Khua Sunday, September 5, 2010 0 Comment


By: Josephsaia
Mithiamten IQ (Intelligent Quotient) tia an sawi fo thin hi kan hre hle awm e. Mizo tawnga a awmzia chu thluak hnathawh dan atanga thil kan hriat chak leh chak loh finfiahna ti ila a sual tam awm lo ve. Thluak hnathawh dan hriatchian tumin scientist mithiamte chuan vawi duai lo research an lo bei tawh a. Psychologist Jean Piaget-a pawhin thluak hnathawh dan hriatchian tumim naupang tam tak a lo finfiah tawh thin a, mahse thlauk hnathawh dan ziahna lehkhabu hmasa ber erawh kum 1905 khan France mi, psychologist Alfred Binet-an a lo chhuah daih tawh a ni.

A hnuah chuan scientist mithiamten thluak hnatawh dan chi hrang hrang an hriattheih nan mimal kum zira then a tul thu an rawn hmuchhuak ta a, chutianga mimal kum zira thluak hnathawh dan enchhinna chu America Stanford University-a psychologist professor Lewis Terman-an a rawn buatsaih ta a, chu enchhinna chu (Inteligent Quotient) IQ tiin hming a vuah ta a.

IQ enchhinna hian a huam zau hle a, science leh sociology zirna lam thlengin a huap tel vek a. Kum zabi 19 chho vel phei kha chuan he IQ enchhinna hi a rawn lar chho em em mai a, khawvel hmuntinah enchhinna beihpui thlak a ni. Khawvel IQ enchhinaa mark hmu sang ber chu Evolution Theory hmuchhuaktu Charle Darwin-a unau pa Francis Galton-a kha a ni. Francis Galton-a chuan, “IQ hi mihringa thil hlu ber a ni a, miin finna a neih phawt chuan hruaitu nih a phu a, ram leh hnam tan hlawkna ropui tak a ni bawk,” a lo ti hial a ni.
Hetianga thiamna leh finna endik nana zawhna siam hi Khawvel Indopui I lai khan America chuan a ngai pawimawh hle a. Sipaia luh tur reng reng chuan IQ Test a nei hmasa ngei ngei tur a ni tih thu a chhuah a, sipai a lak tumah pawh sipai maktadaui 1.7 lai chu IQ a exam reng a ni. Hemi tum hi Khawvela IQ Test beihpuithlakna hmasa ber a tling a, amaherawhchu kum 1971 khan US Supreme Court chuan IQ Test hi tul lova a hriat avangin a khapbet ta a, engemaw bik atana ruahman a nih loh chuan IQ Test hi an hmang tawh meuh lo a ni. IQ Test an chhinchhiah danin mi pangaite hian IQ Score 90 atangin 110 thleng an nei thei a, Khawvela IQ Score sang bera an ngaih chu MarilynVos Savant-i a ni. Savant-i hian IQ Score 288 meuh a hmu thei a, mahse Savant-i hian hna sang tak a chelh pha chuang lova, Parade Magazine-a Interview siamtu a ni phak tawk lek a ni.

EQ (Emotional Quotient) erawh chu rilru lam endikna ni tho mah se thil kan hriat chak leh chak loh lam ni lovin, kan rilru kan control theih leh theih loh lam endikna a ni ve thung. Entirnan, ‘Dawhkanah thil engemaw ei tur khuh la, naupangho hnenah, “Ka rawn kal leh hma chu tumahin he thil hi lo hawng suh u” ti ta la, rilru control thei lo naupang chuan a lo hawng ang a, a lo en mai ang. Chu naupang chu IQ nei tha viau a ni thei, mahse a EQ dinhmun lamah chuan hniam tak a ni leh thei si a ni. Heng dinhmun atang hian IQ nge pawimawh zawk a, EQ zawk tih hi mithiamten an chhut nasa hle a ni.

Kum 40 vel kal ta khan scientist mithiamte chuan thluak leh tha zungzam hnathawh dan (Nervous System) hi chiang taka hriatna an la nei meuh lova. Mahse tunlai scientist-te erawh chuan research an beihnaah khawlthlauk (Electronic Brain)-te an vuah a, chu khawl chuan a duh ang anga hna a thawhtheih nan (Goal-striving Mechanism) bungruate pawh vuahin Nervous System inrelbawl dante chu nasa takin an chhui tawh a ni.
Mitin hian taksa pianhmang (Physique), rilru put dan/sukthlek dan (attitude), nihna (qualification) te kan nei theuh va, hengahte hian kan ngaihtuahna hlimthal dik tak (Self image) a awm theuh bawk a, Chubakah keimahni chhungrilah hian rilru hmunkhat hnathawh dan hrang tlat si a awm thei bawk a, chu chu (self) kan tih hi a ni. Kan self atanga chhuak, kan thinlung hian kan chetzia leh awm dan tur te, kan tui zawng leh tui loh zawngte pawh a siam vek niin mithiamte chuan an sawi a.

Khawvela thilnung tinrengte pawh hian anmahnia khawsak inrelbawlthiehna hmarua an nei theuh va, mahse mihring chuan ngaihtuaha hriatna (Creative Imagination) a nei bik tlat a, chu a hamthatna bik chu hrechiang a, tihmasawn tura a rilru lam hnathawh dante a chhut ngun a tul hle a ni. Mithiamte chhut dan chuan mihring thluak pakhatah hian Nervous cell billion 50 leh vervous zawmkhawmtu celHwejidoidfkjoiffjrefpjoldkfepw=ijdodpfkel billion mataduai khat vel a awm a, secone khat chung hian cell billion mataduai 10 in hna an thawk a ni. Chutiang khawp chuan Pathian hian mihringte hi min siam danglam bik a, heti zozai malsawmna kan dawn hi a hman dan kan thiam a, kan IQ leh EQ te hmanga khawvel tihhmasawn zel hi kan mawhphurna lian tak a nih avangin kan dinhmun tawn zelah hian tan ila ang u.

Bill Gate-a Thuruk 9

Posted by Tuivar Khua Thursday, September 2, 2010 0 Comment


1. Bill Gate-a hian second khat chhungin US $ 250 sumlut a nei a, nikhat chhungin $ mataduai 20 sumlut a nei tihna a ni a, kumkhat chhungin vaibelchhia 7.8 a nei tihna a ni.
2. Bill Gate-a hian $ 100 thlauh palh ta ni se, a chhar leh tawh ngai lovang. A chhan chu a cheng thluah chhar leh nan second 4 hun a seng dawn a, chu second 4 chhung chuan $ 100 chuang a hlawh hman daih dawn tihna a ni.

3. US Federal sawrkar hian leiba trillion 5.62 vel a nei a, chu leiba chu Bill Gate-a hian peksak dawn ni se, kum 10 chhungin a rul zo vek thei dawn tihna a ni.

4. Gate-a hian khawvel mihring zawng zawng hi $ 15 teuh min pe ta se, a kutah $ matdaeuai 5 chu a la awm tho dawn tihna a ni.


5. US Sport lama mi hausa bera an sawi Michael Jordan-a hian a sum hmuh zawng zawng hi hmang miah lovin kum 227 khawl ngar ngar se, tuna Bill Gate-a neih zat hi a la nei pha dawn chuang lo tihna a ni.


6. Bill Gate-a hian a ma mimalin ram khat nei ve ta se, khawvela ram hausa ber 37-ah chhiar tel a nit ho dawn tihna a ni.

7. Bill Gate-a cheng neih zawng zawng hi $ 1 te te in zawm ta ila, khawvel leh Thla leilung hi vawi 14 kan zawm thei ang a, chumi zawm nan chuan kum 1400 vel hun kan hmang bawk ang a, Boeing 747 thlawhnain vawi 713 vel a phurh a tul bawk dawn a ni.


8. Bill Gate-a hi kum 90 dam dawn ni se, tun a dam lai kum atanga a thih hun tur kum 90 thleng hian a neih zawng zawng hman vek dawn ni se nikhatah $ maktaduai 6.78 zel a hman a tul dawn a ni.

9. Bill Gate-a hi engang pawhin hausa mah se keini Windows hmangtute hian Microsoft Windows Error a awm apiang emaw a Hang apiangah emaw Bill Gate-a hi $ 1 zel chawitir dawn ta ni se, nithum chhung lekin sum a puk a tul ngei dawn a ni

MALAYSIA MIZOTEN MCF DAY VAWI 6-NA TLUANG TAKIN HMANG

Posted by Tuivar Khua Wednesday, September 1, 2010 0 Comment

By: Lalchhanhima, Malaysia
Malaysia Mizoten Mizo Christian Fellowship Day Vawi 6-na (29,31 August 2010) chu hlim tak leh kham lo takin in kan hmang tluang.Kumin MCF Day hi Mizo 500 rual velin kan hmang a, Yangon atangin khualian Rev.Chuangsangvunga (Asst. Secretary of Yangon Mizo Society) leh a thiannu Pi Lalduhawmi ten min rawn tawiawm a, kan thla a muang hle.

Ni 29 August 2010, Chawlhni-ah KLBC , Kuala Lumpur-ah zing lam dar 9 atang 11:15 thleng inkhawmhona kan nei a, programme tluang takin kan hmang. MCF President Pu Hualsailova chibai bukna-in mi a chawk phur a. Kan khuallian Rev.Chuangsangvunga leh kan rawngbawltu Rev.Lalthuamluaia ten Mizona-ah lungrual zela Mizona tivul zel tur leh Mizo hnam hmasawn zel dan tur lam hawiin thu min fah. MCF chanchin sawitu Pu Hmingliana avangin Malaysia Mizote insuihkhawm pawl lo huaihawttu kal hmasate kan rilru-ah an lo lang uaih uaih. Mimal zai ngaihthlak a nuam . MCF zaipawl an thiam. Zo Rimawi Group-in “Kawl A Eng Tan Ta” hla thiam tak maiin an sa a, mipui lawm a hlawh hle.Zo Rimawi Group hi music lam leh zai lamah min hruaitu ber a ni.

Ni 31 August 2010, Thawhlehni-ah Inbi khelmual, Kuala Lumpur-ah zing lam dar 9 atang tlai lam dar 6 thleng programme kan hmang. Mizo hnam lam Sarlamkai leh Zawlkhawsir Lam kan lam.Infiam inelna chi hrang hrang – Hrui inpawh, Lungden , Fei khawh ,Intlan siak, Inzuan siak, Baloon inthut puah siak, Foot ball khelh hmangin intihhlim inpawlhona kan nei.Football-ah KL MCF-in pakhatna, Pudu MMC (Malaysia Mizo Community)-in pahnihna an la.

Malaysia Mizote hi lungrual tak leh chak taka kan kal zel theih nan, mi ramah pawh Mizona chhawm nung zel theitu kan nih zel theih nan hnam ni ve tura min lo dintu kan Pathian hnenah min dilsak turin khawvel hmun hrang hranga awm Mizote hnenah kan ngei e.







Motor leh Bike License neilo report-tu lawmman pe dawn

Posted by Tuivar Khua Tuesday, August 31, 2010 0 Comment

License nei lo motor, Bike mante chu lilama zawrh a ni ang. Motor, Bike man atanga 10% chu report petu hnenah lawmman pek a ni ang tih chhiahkhawntu pawlte hnen atanga thu hriat a ni.
Ram chhunga phalna lova lut motor leh bike, license neilo man a, lilama zuartu pawlte chuan lirthei neituin emaw mi dangin an tlanna (leina) man atanga zaah sawm chu report-tu hnenah lawmman pek a ni ang tih chu chhiahkhawntu pawlte hmalak dan tur a ni.
Motor leh bike license neilo chu lirthei rate (tun dinhmun) zaah sawmriat pangaa license siamsak an ni ang. Roreltute rate siam angin lirthei neituin a tlan leh theih ang tih chu thuneitute atanga thu tihchhuah a ni.
- 7Day News 19, August 2010

Indaidanna puanzar (Iron Curtain)

Posted by Tuivar Khua Monday, August 30, 2010 0 Comment


By Alex Dinga, Yangon
Khawvelah hian mi ropui tak te an rawn lan hun a awm a, a bo leh hun a awm a, michak tak an rawn chhuak a, an tluk leh hun a awm a. Pawl din hun a awm a, thiah leh hun pawh a awm, Luia lungpui pawh tui nem takin a sawh reng chuan a lum sawn hun a awm thin. Engkim a inthlak reng a, dinghlen reng a awm lova, thil engpawh hi a hun mila her rem thiam piang a tlo a ni mai zawk. Zofate kan tun hnu nunphung tur pawh pipu te hun laia nunphung tha culture based-a idea thar kan chherchhuan thiam leh a nung reng dawn a ni a.

Western education kalpui dan zir tur tam tak zingah pakhat han sawi ila. Chu chu Instructional Methods an kalpui dan hi a ni. Hei hian an rilru, taksa leh thinlunga bet tlat theih dan zirtirna lam a uar a . Tunlai thangleh tharten zir ve tul hle hian ka hria. Kan hunt awn mek hi culture uarna khawvelah kan lut a. Zofate hnahthlak hnam zingah ngei pawh mahni hnam tihdan uar duhna a rawn lian a, nghawng tha a awm angin nghawng tha lo pawh a awm a. Inthethuna te, innghirnghona te, indaidanna te, inbawkhranna te, intihbingna chhumpui a la zing mek tih theih a ni. A rehna damdawi hi HUN emaw KHUA REI a ni tawp mai a. A hnawihtur atan THU LEH HLA hmanga a zau thei ang bera thehdarh a, kalpui fo hi a ni a.

Kum 1945, Indopui pahnihna a zawh khan Europe ah khuan indaidanna puan a inzar ta tlat mai. Chu chu British prime minister Pu Churchill-an “Iron Curtain” tiin a koh va. Chu indaidanna chu Europe khawmualpui khu, Soviet laka ramri venhim nan West and East Europe tiin an lo inthen phawk tawh thin a ni. Central Europe khawmuala Germany pawh West Germany leh East Germany tiin an lo inthen phah a. An khawpui Berlin ah kulhbing an sa a, Berlin wall tiin an koh va. Tichuan chhak leh thlang zawngin an indaidang rup ta a ni. Tichuan at reng ai chuan tiin 1989 ah an indaidanna puanzar (Iron Curtain) chu hlipin an lo infinkhawm leh ta a. Abik takin hetia an indaidan hun chhung hi 1961-1989 inkar kha a ni a. Taksa leh rilru lama indaidanna (Idealogical and Physical boundary) a ni ber. Khung Europe ram te khu chi leh kuang leh hnam nunphung history thui tak lo neih tawh te an ni a. An feeling pawh na ve tak chu a ni. Zofate zingah pawh kan bang bik lo ve, eng emaw vang chuan kan inkarah indaidanna te te sawi tur a awm teuh ve mai. Heng history te enin kan problem solve dan tur idea a lo pianchhuah theih hial chuan awmhmuna hisap vak ai chuan a tha zawk awm mang e aw tiin.

Inhumhimna kulh hi hmanlai chuan an sa fo tawh thin a. Khampat bungpui hmun leh ram vela kan pi leh pu te chen lai khan hmelma laka inven nan kulh an sa a, an inhual chhuak vek a, tun thlengin an hnu hma pawh hmuh tur a la awm a. Bible ah pawh Jericho kulh te, Jerusalem kulh te kha hmelma laka invenna a ni tlangpui thin. Tunlaiah kulh zawngin indaidang tawh lo mahsela, Rilru leh Thinlung lam kulh, Chhungril kulhpui lamah a insa rep rup tan a, hei zet zawng a thiah lehna pawh rilru leh thinlung bawk a ngai a ni. Chu chu a hmasa berah kan tih tur a ni rih tlat ta mai. Hetia rilru leh thinlung a inhlat tlat chuan inhnaih taka pawh cheng ila, tui leh hriak (water and oil) ang maiin a inthen phawk tho tho. Rilru leh thinlung kan inhneh hma chuan mihring chu sawi loh ransa te pawh hneh theih mai mai an ni tawh lo.

Mizo thalai ten mi rilru leh thinlung hneh theih dan nasa taka kan zir a ngai a. Chumi awmzia chu khawvel ram hrang hranga cheng te nundan leh ramchhunga cheng te hi chik ila, culture hrang hrang kan theih chin chin hriat tum ila, thlirna tukverh pakhat ngawr ngawr hmang lo ila, thiltha leh inmil apiang kan hnam tan seng luh dan thiam ila, Rem hre taka mi te rilru leh thinlung hre tur pawn an culture hriathiam pui a ngai. Kan hnam venghim tur leh humhalh tur pawn mite chanchin zir a tul tho tho a ni. Dikna leh Hawihhawmna chhuah tur pawn culture pakhat atang chauha tehna a tling tawk lo. A dik zo lo, hawihhmawm zo lo bawk. Mawi leh tha, dik leh hawihhawm kan hriatdan leh teh dan te an in ang thei lo. Tawn hriat nei tam an fing a, inlaichinna tha zawk a siam a, kan hnam leh identity pawh nasa takin an chawimawi fo. Hnamah ding nghet siin mahse inhawng taka zirin, Mizo thalai te fing tak siin kan hnam leh ram hrerengin tan I la zel ang u. Chu chu tuna kan nitin nuna kan tih theih rih chu a ni. Tichuan indaidanna puanzar chuan tlak hun a la nei ngei ang.

Gmail Thawn Sual Palh Thiah Leh Dan

Posted by Tuivar Khua Saturday, August 28, 2010 0 Comment

Mizo Khawvel: G-mail thawn sual palh te i nei ngai em? Mail i ziak a, thawn chhuah i hman hmain "SEND" button i hmet palh em?Gmail hmangtute tan mail thawn sual palh thil thuah invenna thar siam chhuah a ni. Tunhnai mai khan Google company chuan Gmail hmangtute tan mail thawn sual palh thilthuah thawn tawh sa pawh lak kir leh ( Undo ) emaw chawhreh dan an siam belh thu 24/08/2010 thawhtanni khan official in an tlangzarh a. Nikum lam atang tawh khan he thil hi Google company chuan a buatsaih tawh a, mahse tun hnai mai hian changtlung lehzual zawkin an siam thar thu Google thupuangtu pakhat chuan a sawi a.
Engtin nge mail thawn chhuah sa te chu kan lak let leh theih ang? A nihna takah chuan kan mail thawn chhuah sa kha la kirin min rawn thawn let leh a ni lova, "kan mail thawn chhuah te hi second 30 chhunga lak let leh emaw siam rem leh theih turin an lo dah tha rih mai zawk ni".

Gmail thawn sual palh lak let leh dan chu hetiang hian a ni :

  1. I Gmail hawng la Google labs ah khan kal rawh. Google labs i hmel hriat ngai lo a nih chuan ( Thlalaka mi ang hian a number indawtin en la ) i mail chung ber tlar a More tih kha hmet la.
  2.  Even More tih ah khan hmet leh rawh.
  3.  Ding lam colum a Explore and Innovate tih tlar hnuaia Labs ah khan hmet leh la.
  4. Other experiments at google tih huanga Gmail labs ah khan hmet leh rawh.
  5. Phekpui hnuai lamah Undo Send tih i hmuh hunah Enable tih ah khan hmet la, chu mi zawh chuan phekpui hnuai ber a Save Changes tih kha nemngheh nan han hmet leh zuai la.
  6. Tun chu I Gmail phekpuiah khan kir leh la a chung tlar, ding lam sira Setting ah khan hmet leh la Undo send tih i hmu mai ang.
  7. Undo send tih huanga Send cancellation period tih ( secods 10 ) kha Seconds 30 ah thlak rawh.
  8. Gmail thawn chhuak la, i thawn chhuah ve leh Your message has been sent tih hriattirna i dawng ang. Khami dinglam sir chiaha Undo tih kha hmet la i mail thawn chhuah hlim hlawl kha i hmu leh ang a SECONDS 30 chhungin i duh leh i chawk reh thei a, i duh leh i siam rem thei bawk a ni.

I hriat duh ziak la, search hmet

Loading...

Latest News

Website counter Subscribe

Tuivar Khaw dung